blz. 1  

Kamerstukken II 1996-1997, 25 478

Vaststelling van nieuwe regels met betrekking tot de (re)integratie van arbeidsgehandicapten (Wet op de (re)integratie arbeidsgehandicapten)

 

 

Nr.r3 MEMORIE  VAN  TOELICHTING

 

Inhoudsopgave

xAlgemeen
1 Inleiding
2 Voorgeschiedenis
a Voorbereiding
b De hoofdlijnennota
c Advies SER algemeen
d Reactie van het kabinet
e Commentaar van het Ctsv (toezichtaspecten)
f Commentaar van het Lisv
g Commentaar van het CBA
h Commentaar van de VNG
i Commentaar van de overige organen
j Algemene conclusie
3 De arbeidsgehandicapte
4 Relatie arbeidsgehandicapte/potentiële werkgever
5 Verantwoordelijkheidsverdeling
a Taakverdeling in het algemeen
b Reïntegratie bij de eigen werkgever
c Reïntegratie bij een nieuwe werkgever
6 Een nieuwe budgetstructuur
a Het plaatsingsbudget
b Het herplaatsingsbudget
c Het pakket op maat
d De relatie tussen de budgetten, het pakket op maat en de voorzieningen
e De budgetten verstrekt door de gemeenten en de Arbeidsvoorzieningsorganisatie
f Onderwijsvoorzieningen voor jonggehandicapten en studenten
g Slot
7 De reïntegratie-uitkering
8 De kwijtscheldings- en kortingsregeling basispremie WAO
9 Overig instrumentarium
a Artikel 29b Ziektewet
b Loonsuppletie
c Proefplaatsing
d Reïntegratie van zelfstandigen
e Persoonsgebonden reïntegratiebudget
f Scholingsinstituten
10 Rechtmatigheid en doelmatigheid bij het verstrekken van budgetten
a Rechtmatigheid
b Doelmatigheid
c Rechtmatigheid en doelmatigheid bij het herplaatsingsbudget
11 Informatievoorziening
12 Voorlichting
a Algemene voorlichting
b Informatiepunten reïntegratie arbeidsgehandicapten
13 Het Reïntegratiefonds
a Reorganisatie van de diverse sv-geldstromen
b Positionering en beheer van het Reïntegratiefonds
c Inhoud van het Reïntegratiefonds
d Voeding van het Reïntegratiefonds
14 Financiële aspecten
a Huidige situatie
b Inzet van dit wetsvoorstel
c Additionele lasten
d Besparingen
15 Effecten voor bedrijven
a Kosten en baten voor het bedrijfsleven
b Buitenlandtoets
c Sociaal-economische effecten
xArtikelsgewijs
Hoofdstuk 1.  Algemeen
  Artikelen 1 t/m 7
Hoofdstuk 2.  Verantwoordelijkheidsverdeling werkgever, Lisv, gemeenten en Arbeidsvoorzieningsorganisatie
  Artikelen 8 t/m 14
Hoofdstuk 3.  Reïntegratie-instrumentarium werkgevers
  Artikelen 15 t/m 21
Hoofdstuk 4.  Reïntegratie-instrumentarium arbeidsgehandicapten
  Artikelen 22 t/m 37
Hoofdstuk 5.  Uitvoering en financiering
  Artikelen 38 t/m 44
Hoofdstuk 6.  Het verstrekken van inlichtingen en administratieve boete
  Artikelen 45 t/m 47
Hoofdstuk 7.  Bepalingen in verband met het burgerlijk recht
  Artikelen 48 en 49
Hoofdstuk 8.  Bepalingen in verband met de Algemene wet bestuursrecht
  Artikelen 50 t/m 53
Hoofdstuk 9.  Strafmaatregelen
  Artikelen 54 en 55
Hoofdstuk 10.  Wijziging van andere wetten
  Artikelen 56 t/m 70
Hoofdstuk 11.  Overgangsrecht
xxr Artikelen 71 t/m 78

 

 blz. 3  

Algemeen

 

1. Inleiding


     De sterke groei van de Nederlandse economie, de flexibilisering van de arbeidsmarkt, de successen die zijn geboekt bij de terugdringing van het volume van de werkloosheid en de arbeidsongeschiktheid, hebben het beeld van de arbeidsmarkt de laatste jaren aanzienlijk veranderd. Er zijn veel nieuwe banen geschapen en meer mensen zijn de laatste jaren in staat geweest zich een plaats op de arbeidsmarkt te verwerven dan tot voor kort mogelijk werd geacht. Het hardnekkige probleem van het veel te grote aantal mensen dat wegens (gehele of gedeeltelijke) arbeidsongeschiktheid niet aan betaalde arbeid deelneemt - een probleem voor betrokkenen maar ook voor de samenleving als geheel - is langs meerdere sporen aangepakt. Heeft het vorige kabinet zich vooral geconcentreerd op het uitkeringsniveau en de toelatingscriteria (met name het arbeidsongeschiktheidscriterium), dit kabinet heeft het hoofdaccent gelegd op het introduceren van aanzienlijke financiële prikkels op het niveau van de onderneming, het niveau waar in de dagelijkse werkelijkheid de meeste mogelijkheden liggen om uitval wegens arbeidsongeschiktheid te voorkomen of in duur te beperken. Beoogd - en naar het zich op basis van eerste waarneming laat aanzien ook gerealiseerd - effect van uitbreiding van de loondoorbetalingsverplichting bij ziekte was terugdringing van het ziekteverzuim en (dus ook) beperking van het aantal personen dat zich meldt voor een uitkering op basis van de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO). Per 1 januari 1998 zal er in het kader van de WAO premiedifferentiatie en de mogelijkheid van eigen risico dragen worden geïntroduceerd. Dit zal de werkgever ook na het eerste jaar van ziekte van een werknemer volop betrokken houden bij de arbeidsongeschiktheidssituatie van die werknemer.

     De bedoelde maatregelen van zowel het vorige als van dit kabinet zijn ook steeds gepaard gegaan met aandacht voor flankerend beleid, voor maatregelen gericht op het bevorderen van reïntegratiekansen van arbeidsgehandicapten. Doel is niet het vervangen van de ene uitkering door een andere, maar verhoging van de arbeidsparticipatie, ook van arbeidsgehandicapten. Zij verkeren ten opzichte van andere achterstandsgroepen in een extra nadelige situatie. In een arbeidsmarkt waarin steeds meer de nadruk wordt gelegd op een flexibele en volledige inzetbaarheid van personeel, is de positie van personen van wie door werkgevers betwijfeld wordt of zij aan die hogere eisen kunnen voldoen per definitie het zwakst.

     Het ontbreekt, mede als gevolg van de uitbreidingen die de laatste jaren hebben plaatsgevonden, in beginsel niet aan voldoende reïntegratie-instrumenten. Waar het nog steeds wel aan ontbreekt, is aan een voldoende mate van succes, al dan niet met inzet van dat instrumentarium. Dat is des te problematischer omdat het ingezette beleid, gericht op versterking van de financiële verantwoordelijkheid van werkgevers, enerzijds zal leiden tot verhoogde inspanningen om de in dienst zijnde werknemers te reïntegreren, doch anderzijds ook kan leiden tot verscherpte selectie bij het in dienst nemen van nieuwe werknemers. De inspanningen dienen er thans, gelet op het vorenstaande, vooral op gericht te zijn de knelpunten die zich in de reïntegratieproblematiek voordoen zoveel mogelijk weg te nemen. Daartoe dient dit wetsvoorstel.

     Het is niet de bedoeling met deze wet een geheel nieuw systeem van wettelijke instrumenten te creëren voor arbeidsgehandicapten. Gezien de verwevenheid van vele reïntegratie-instrumenten met het totale complex  blz. 4  van socialezekerheidswetgeving is dit geen begaanbare weg. Nieuwe ideeën op dit punt zijn ook schaars. Het zou fout zijn de illusie te wekken dat door een geheel andere aanpak de problematiek van arbeidsgehandicapten geheel zou kunnen worden opgelost. Evenmin is het de opzet van deze wet om voor het gehele complex van regelgeving voor arbeidsgehandicapten een vereenvoudiging of stroomlijning van de regelgeving te bereiken door deze in één wet te plaatsen. Eén allesomvattende Wet op de (re)integratie arbeidsgehandicapten zou gezien de hiervoor al genoemde verwevenheid met de overige wetgeving de complexiteit alleen maar groter maken. Waar deze wet toe dient, is om de in de praktijk gesignaleerde knelpunten in regelgeving en uitvoering weg te nemen en een kader te scheppen waarin die regelgeving sneller, beter en dus met meer succes kan worden toegepast. De hoofddoelstelling van deze wet is kort gezegd het bestaande reïntegratie-instrumentarium waar nodig te verbeteren en vooral beter te laten werken. Deze verbetering zal naar de stellige overtuiging van het kabinet worden bereikt door de in dit wetsvoorstel uitgewerkte budgetstructuur, waarmee bereikt wordt dat iedere werkgever die een arbeidsgehandicapte in dienst neemt, zonder verdere rompslomp een aanzienlijke forfaitaire kostenvergoeding ontvangt. Een tweede belangrijk onderdeel van dit wetsvoorstel is het verstrekken van een reïntegratie-uitkering aan arbeidsgehandicapten die scholing volgen of op een proefplaats werken teneinde hun beschikbaarheid voor de arbeidsmarkt te vergroten. Een apart regime voor personen die in deze situatie verkeren vergemakkelijkt hun herintrede op de arbeidsmarkt.

     Een goed werkend reïntegratie-instrumentarium garandeert niet dat alle arbeidsgehandicapten aan het werk komen en zeker ook niet dat alle reïntegratiepogingen succesvol zullen zijn. Daarvoor is de problematiek waarmee - ten minste een deel van - de arbeidsgehandicaptenpopulatie kampt te ernstig. Waar het reïntegratie-instrumentarium bij uitstek toe dient, is het scheppen van kansen. Het instrumentarium is een middel om de werkgever, door financiële tegemoetkomingen en het wegnemen van risico’s, te bewegen arbeidsgehandicapten in dienst te nemen. Daarna is het aan de persoon zélf zich te bewijzen. Dit wetsvoorstel mag effectief worden genoemd als na enkele jaren blijkt dat het aantal geslaagde reïntegraties daadwerkelijk is toegenomen.

     In de richting van de uitvoerders van socialezekerheidsregelingen en Arbeidsvoorziening [zie Centrale organisatie werk en inkomen (CWI), red.] is - een derde - belangrijke doelstelling van dit wetsvoorstel nogmaals te benadrukken - en waar nodig ook met regelgeving te ondersteunen - welk een groot belang het kabinet hecht aan een actieve opstelling bij de (terug)geleiding van cliënten naar betaalde arbeid. Het zal duidelijk zijn dat in deze de kost voor de baat uitgaat. De organisaties dienen zich hierbij niet te terughoudend op te stellen. Wanneer het alternatief is een "levenslange" uitkering, geeft men niet snel te veel geld uit voor de reïntegratie van een arbeidsgehandicapte. Dit betekent niet dat niet scherp zou moeten worden gelet op kosten/batenverhoudingen. Waar het om gaat, is dat men zich in de uitvoering realiseert dat met een snelle en soms op het eerste gezicht hoge investering in de arbeidsgehandicapte op termijn geld te verdienen valt. Een uitvoering die zich meer dan tot nu toe richt op schadelastbeperking dient daarbij niet uit te gaan van een te krappe tijdshorizon.

     Teneinde te voorkomen dat conflicten over competentie belemmerend werken, zal in dit wetsvoorstel een heldere verantwoordelijkheidsverdeling worden gegeven tussen de diverse instellingen en organisaties die op reïntegratieterrein actief zijn.

 

 

 


De volledige, bijgewerkte pagina is alleen voor abonnees beschikbaar.
Voor meer informatie klik hier.